Pas op: overstekende goeroes

Zittend op zijn zwarte motorfiets, met een cowboylaars op de tank, lacht Jim Rogers je vanaf de omslag vol zelfvertrouwen toe. De hedgefondslegende heeft goede redenen om tevreden te zijn: in de jaren ‘70 zette hij samen met George Soros het Quantum Fund op: een hedgefonds dat tussen 1970 en 1980 4.200 procent in waarde steeg en wordt gezien als een van de meest succesvolle fondsen aller tijden.   
 
In het boek Investment Biker beschrijft de multimiljonair hoe hij vervolgens als gepensioneerde ‘Indiana Jones of finance’ op zijn motorfiets de wereld rondtrekt, zoekend naar beleggingsmogelijkheden. Zo zag hij de groei van China en het explosieve effect daarvan op grondstofprijzen aankomen.
 
Dus toen dezelfde Jim Rogers vorige maand verkondigde dat we aan de vooravond stonden van de ‘moeder aller beurscrashes’ leidde dat bij veel beleggers tot zorgen en in enkele gevallen zelfs tot regelrechte paniek. Een goeroe die de toekomst al vaker correct voorspeld had, die zal wel weten hoe het zit. Bel de bank en verkoop alles per direct!
 
Resultaten uit het verleden bieden echter geen garantie voor de toekomst en zelfs het pad van deze succesvolle hedgefondsmanager is bezaaid met missers. De voorgeschiedenis van Rogers’ voorspelling illustreert dit. Het was namelijk niet de eerste keer dat hij het einde van de wereld zag aankomen. Sterker nog, Rogers klinkt sinds 2011 als een gebarsten grammofoonplaat die om de haverklap waarschuwt voor een beursramp van bijbelse proporties. Financieel columnist Ben Carlson zette zijn voorspellingen op een rijtje:
 
2011:   100% Chance of Crisis, Worse Than 2008: Jim Rogers
2012:   Jim Rogers: It’s Going To Get Really “Bad After The Next Election”
2013:   Jim Rogers Warns: “You Better Run for the Hills!”
2014:   Jim Rogers – Sell Everything & Run For Your Lives
2015:   Jim Rogers: “We’re Overdue” for a Stock Market Crash
2016:   $68 TRILLION “BIBLICAL CRASH” Dead Ahead? Jim Rogers Issues a DIRE WARNING
2017:   THE BOTTOM LINE: Legendary investor Jim Rogers expects the worst crash in our lifetime
 
Rogers schijnt een intelligente en ruimdenkende man te zijn en hij heeft genoeg bereikt om hem serieus te nemen als hij een keer wat zegt. Maar ook hij beschikt niet over een glazen bol en bij dit soort continue doemzeggerij is niemand gebaat. Zeker niet als je bedenkt dat Rogers beleggers meestal adviseert om hun geld te beleggen in goud. Sinds de eerste voorspelling in dit rijtje is de goudprijs met een kwart gedaald terwijl de S&P500 75 procent in waarde steeg.
 
Het feit dat Rogers’ voorspellingen niet zijn uitgekomen, wil trouwens niet zeggen dat beleggen zonder risico’s is. Een beurscrash behoort altijd tot de mogelijke gevaren die een belegger op zijn weg kan tegenkomen. Maar over de heel lange termijn bezien, zijn die crashes rimpels in de weg geweest. Die kunnen nog steeds erg pijnlijk voor de berijder zijn, maar omdat je niet kunt weten wanneer ze zullen verschijnen, werkt het averechts als je ze uit alle macht probeert te vermijden.

Overstekende goeroes kun je gelukkig wel van ver zien aankomen. Als je verstandig bent, rijd je er met een wijde boog omheen.

We wensen je een mooie zomer toe,

Marius en Jolmer

Speld in de hooiberg

Opgejaagd door de economische malaise had het ene na het andere gezin Grañén verlaten. Op zoek naar werk, een beter leven. Voor de overgebleven inwoners van het Spaanse dorpje kwam de verlossing in december 2011 toen zij samen 720 miljoen euro wonnen in El Gordo, de dikke loterij van Spanje.

Is zo bewezen dat het slimmer is een lot te kopen dan zelf te proberen je leven te verbeteren? Je zou het bijna denken als je de reacties leest op het recente onderzoek van Professor Bessembinder van de universiteit van Arizona. Hij onthult dat van de 25.000 bedrijven die tussen 1926 en 2015 aan de Amerikaanse beurs genoteerd stonden, 96% per saldo geen stuiver meer opleverden dan geld op een spaarrekening.

Anders bekeken was alle koerswinst dus feitelijk te danken aan de overige 4%. De 30 beste aandelen uit dat selecte groepje, ofwel slechts 0,12% van alle genoteerde ondernemingen, waren goed voor een derde van alle winst. De winnaar onder deze Superaandelen: Amazon, dat sinds haar beursgang in 1997 49.000% in waarde toenam.

Veel commentatoren zien het onderzoek als bewijs dat stockpicking superieur is aan indexbeleggen. Waarom de hele markt kopen als je daarmee voornamelijk in onrenderend brandhout belegt? Je kunt toch veel beter alleen de winnaars in je portefeuille toelaten?

Maar een Superaandeel lijkt veel op een Superlot. Want hoe selecteer je vooraf de winnaar uit die berg bedrijven? En zelfs als een actieve belegger 20 jaar geleden Amazon uit de stapel wist te plukken, dan is de kans vrijwel nihil dat hij of zij de hele rit van 49.000% stoïcijns heeft uitgezeten. Als je actief je portefeuille beheert is het namelijk ontzettend lastig de neiging te onderdrukken tussentijds te verkopen. Zeker bij een koersontwikkeling als die van Amazon, die onderweg dalingen van 95% doorliep.

Wie zit de rit wel uit? De passieve belegger. Alleen door opzettelijk niet te handelen kun je ervoor zorgen dat al die Superaandelen standvastig op hun plek blijven. Decennium in. Decennium uit. Als je alle loten bezit, zit de winnaar er gegarandeerd bij. De omgekeerde aanpak lijkt op het zoeken van een speld in een hooiberg.

Marius en Jolmer

Kennis is rust

Na een week of twee zon en volle terrassen gaan we stiekem geloven dat we in een mediterraan klimaat wonen. Natuurlijk weten we best dat Nederland een vochtig landje is waar elk moment de regen kan toeslaan. Maar de illusie die door het recentheidseffect wordt gecreëerd, is te aantrekkelijk om te laten schieten.

Hetzelfde overkomt beleggers op de beurs. Inmiddels hebben we acht zonnige jaren achter de rug. Ergens in ons achterhoofd horen we een stem zeggen dat flinke koersklappen onvermijdelijk zijn. Maar ondertussen kunnen we het idee dat de beurs voorgoed omhoog blijft kabbelen niet laten schieten.

Dat idee verhoogt echter de kans dat we in de stress schieten als de klap daadwerkelijk komt en vervolgens op het slechtst denkbare moment gaan verkopen. De gevolgen van kelderende koersen worden nog eens verergerd als onze portefeuille sluipenderwijs overwogen is geraakt in aandelen.

Beleggers kunnen zich op drie manieren tegen paniek en slechte beslissingen bewapenen. De wetenschap dat aandelen op de lange termijn een veel betere kans op groei hebben gegeven dan spaargeld. Aanpassen van het risico in je portefeuille aan je beleggingshorizon. En psychische voorbereiding op volatiliteit.

Hoe pak je dat laatste aan? Door je portefeuille, ongeacht het beursklimaat, elk jaar aan een grondige stresstest te onderwerpen. We weten dat een daling van minstens 10% bij aandelen bijna jaarlijks is voorgekomen. Een dreun van 20% of meer hebben we elke drie tot vijf jaar gezien. En in de afgelopen 50 jaar zijn aandelen drie keer in waarde gehalveerd. Reken de gevolgen van deze scenario’s door en zorg dat je vermogen zo is ingericht dat je abrupte dalingen uit kunt zitten, al duren ze zeven jaar of meer.

Sta je vlak voor grote uitgaven aan bijvoorbeeld een huis, pensioen of eigen onderneming? Dan kan een forse koersdaling dramatisch uitpakken en is het misschien tijd om je risico te beperken. Heb je tijd om tegenslagen uit te zitten? Bereid je mentaal dan goed voor op onvermijdelijke dalingen.

Kennis is niet alleen macht, maar ook rust.

Zandvrij

We hebben twee belangrijke overeenkomsten met struisvogels: we kunnen niet vliegen en steken regelmatig ons hoofd in het zand. Belegginsvoorbeeldje: driekwart van de respondenten in een onderzoek van vermogensbeheerder Fidelity schatte het benodigde bedrag voor hun pensioen te laag in. Een kwart dacht zelfs dat twee tot drie jaarsalarissen aan spaargeld zou volstaan om nog decennia op de oude voet voort te leven.
 
De Spartaanse struisvogel kan het hebben: die schraapt drie keer zijn klauw door het gras en noemt het een nest. Voor de homo sapiens zal een vrije inkomensval na pensionering echter hard aankomen.
 
Twee van de knoppen waar je aan kunt draaien om dit te voorkomen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: de spaarknop en de levensstijlknop. Om meer te sparen moet je tenslotte je levensstijl aanpassen (of meer verdienen). En zoals we vorige maand al schreven, als je nu bescheidener leert te leven gaat je spaarpot later ook langer mee.
 
Neem Eva en Casper, werkende veertigers met twee kinderen. Ze geven jaarlijks een ton uit, hebben nog geen cent gespaard voor hun pensioen maar willen op hun 65ste stoppen met werken. Ze schatten in dat ze tijdens hun pensioen nauwelijks rendement zullen maken op hun vermogen (na aftrek van belasting, inflatie en kosten van beleggen). Die simpele aanname leidt tot de conclusie dat ze ruwweg drie miljoen nodig zullen hebben om het 30 jaar uit te zingen.
 
Gelukkig bouwen ze bij hun werkgever pensioen op en als de AOW ook nog blijft bestaan, hoeven ze zelf maar 1,8 miljoen bijeen te sprokkelen. Dat blijft een zware dobber. Uitgaande van een netto reëel beleggingsrendement van 3% in de opbouwfase, zullen ze tot hun 65ste bijna 50 duizend euro per jaar moeten sparen. Hun uitgaven moeten dus halveren!
 
In plaats van nu zo hard te bloeden voor later, kunnen Eva en Casper ook het jaarlijkse spaarbedrag halveren. Ze moeten dan nog steeds een kwart minder uitgeven, maar ontwikkelen daarmee wel een duurzame levensstijl voor de lange termijn.

Met hun zandvrije hoofd in de zon.
 
Marius en Jolmer

Kan pensioen met pensioen?

Slingers in de kantine. Gouden horloge. Roerende woorden van de baas. Het beeld van een werkend leven dat ceremonieel gescheiden is van ons pensioen ligt diep verankerd in ons denken.

De vraag is of dit pensioencliché nog wel strookt met onze realiteit. De meeste mensen willen niet 40 jaar doorploeteren en daarna alleen maar zeilen en op de kleinkinderen passen. We willen werk dat ertoe doet en bij ons past. En als we dat vinden, willen we daar misschien wel tot ver na ons 67ste mee doorgaan.

Misschien is het dus tijd om de verkalkte term pensioen te pensioneren. Waar het voor veel mensen om draait, is financiële vrijheid. De vrijheid om werk te kiezen waar je fluitend naar toegaat, maar dat misschien minder oplevert. De vrijheid om vanaf het begin van je carrière compromisloze keuzes te maken. Om part-time te werken, een sabbatical te nemen, eerder te stoppen of juist langer door te gaan.

Wie droomt er niet van om deze keuzes te kunnen maken? Wat ons echter weerhoudt is de vraag: kan ik me dat wel veroorloven? Creatie van financiële vrijheid vergt planning met een vooruitziende blik op een onzekere toekomst.

Maar niet alleen die onzekerheid speelt ons parten. We staren ons vaak zo blind op de status quo dat we zelf niet geloven dat grote veranderingen mogelijk zijn. En dus laten we ook na te onderzoeken welke financiële stappen je zou kunnen zetten om die keuzevrijheid te bereiken.

Wat de juiste stappen zijn, verschilt per individu. Maar voor iedereen geldt: hoe bescheidener je leeft, ook als je inkomsten stijgen, hoe dichter je financiële vrijheid in de buurt komt. Het mes snijdt namelijk aan twee kanten. En je houdt meer geld over om te sparen voor je vrijheidsbuffer en dat opgebouwde vermogen zingt het, dankzij de lagere uitgaven, jaren langer uit.

Lang leve de vrijheid.
 
Marius en Jolmer

Alledaagse records

Drie grote krachten beheersen de wereld” zei Einstein ooit "domheid, angst en hebzucht." Een betere typering van de huidige tijd is moeilijk te vinden. Terwijl in de politiek de angst regeert, wordt ondertussen het ene na het andere beursrecord gebroken. Records leiden tot hebzucht, die twijfelende spaarders het laatste zetje geeft om na al die gemiste kansen, alsnog in aandelen te stappen.

Aan de andere kant leiden die records ook weer tot angst. Angst die beleggers influistert dat het hoog tijd is om het beursschip te verlaten. Als je zover bent gestegen, kun je tenslotte toch alleen nog maar zinken?

Angst en hebzucht zijn notoir lastig uit je hoofd te verbannen. Maar hoe zit het met domheid, Einsteins derde kracht? Kunnen we daar niet wat tegenwicht bieden? Laten we beginnen met het feit dat beursrecords niks bijzonders zijn. Neem de S&P 500. Als je alle maandresultaten tussen 1926 en 2016 van deze index op een rij zet, blijkt dat in bijna eenderde van die maanden een nieuw record is bereikt. 

En leidde zo’n record vervolgens meestal tot een daling? Integendeel: in 80% van de gevallen stond de S&P 500 een jaar later nog hoger. Ook dat is niks bijzonders trouwens: na elke willekeurige maand in de afgelopen 90 jaar, was de kans dat de S&P 500 een jaar later hoger stond vrijwel identiek: 75%.

Beursrecords zeggen dus niet zoveel. Ondernemingen maken winst en die winst komt toe aan haar eigenaren. Aan de aandeelhouders dus. Dit ijzeren principe maakt de kans op een positief rendement op aandelen zo aanzienlijk. Tenminste, over de lange termijn en als je goed gespreid belegt. Zo versloeg de S&P 500, bekeken over periodes van 15 jaar, in 96% van de gevallen het rendement op Amerikaanse staatsobligaties.

Angst en hebzucht zijn dus slechte raadgevers, maar je kunt ze met kennis en nieuwsgierigheid pareren. Dat geldt niet alleen voor beleggen trouwens.

Deze column werd in februari in 'Effect' gepubliceerd. Effect is het tijdschrift van de VEB (Vereniging van Effectenbezitters), waarin wij maandelijks een column schrijven.

Koffiedik

‘Proberen de toekomst te voorspellen is als ’s nachts, met je lampen uit over een landweggetje proberen te rijden, terwijl je door je achterruit kijkt’, zei managementgoeroe Peter Drucker ooit. Wie terugkijkt op 2016 kan hem alleen maar gelijk geven.
 
Niet alleen uitslagen van referenda en verkiezingen weigerden zich bij de vooraf breed gedeelde inschattingen neer te leggen. Ook de beurzen trokken zich weinig aan van het leger professionele koffiedikkijkers dat ze op de voet volgt.
 
Zo waren de experts eind 2015 somber over de vooruitzichten van de energie- en financiële sector. En niemand repte toen over de gouden kansen op de beurzen van Brazilië en Rusland. Toch werden dat de winnaars van 2016. Ook het Damrak had een verrassing in petto. Uitgerekend het noodlijdende ArcelorMittal stak iedereen naar de kroon met een rendement van maar liefst 132%. En wie had na de historisch slechte start nog voorzien dat 2016 de boeken in zou gaan als een prima beleggingsjaar?
 
Ondanks al die missers zijn we ook dit jaar weer met lijstjes overspoeld: van de meest belovende aandelen en sectoren tot de ontwikkeling van de goudprijs en rentestand. Waarom blijven experts hun hoofd op het hakblok leggen? Omdat beleggers ervan smullen. De lijstjes vervullen een oerbehoefte om grip te krijgen op een onzekere wereld en ze laten ons dromen over bergen met geld.
 
Zolang we het bij dromen laten en de voorspellingen verder vooral zien als vermaak, is daar weinig mis mee. Heerlijk om later te kijken hoe de goeroes de plank hebben misgeslagen. Maar gebruik de lijstjes niet als beleggingsgids: gedetailleerde voorspellingen leiden tot zeer beperkte spreiding van je portefeuille, wat het risico vergroot dat je vermogen verdampt.
 
Diep in ons hart kennen we het enige juiste antwoord op de vraag wat de beurs ons in 2017 gaat brengen: geen flauw idee! Dus laat je niet gek maken door alle buitenkansjes die de beleggingsexperts ook dit jaar weer voor je neus zullen hangen: het zijn louter illusies. Beleg geduldig en gedisciplineerd en investeer de tijd die je zo vrijmaakt om van 2017 een fantastisch jaar te maken.

We wensen je veel financiële rust in het nieuwe jaar,
 
Marius en Jolmer

De kunst van kleine stappen

“Niemand wil advies, alleen bevestiging”, schreef John Steinbeck ooit. Ignaz Semmelweis ondervond dat aan den lijve toen hij halverwege de negentiende eeuw aantoonde dat handen wassen het aantal sterfgevallen op de operatietafel drastisch vermindert.

Semmelweis was verantwoordelijk voor twee kraamafdelingen in Wenen: één voor artsen in opleiding, de andere voor vroedvrouwen. Het aantal sterfgevallen verschilde opmerkelijk. Bij de jonge artsen stierf tien procent van de moeders aan kraamkoorts. Bij de vroedvrouwen vier procent.

Semmelweis ontdekte de oorzaak: de anatomie colleges die artsen in opleiding volgden. Hun ongewassen handen brachten regelmatig bacteriën mee vanuit de snijzaal naar de geboortekliniek. Nadat Semmelweis handen wassen verplicht had gesteld, zakte het sterftecijfer in beide klinieken tot onder de één procent. 

Ondanks die klinkende resultaten hoonden Semmelweis’ collega’s zijn bevindingen weg. Inmiddels is het belang van handen wassen wetenschappelijk breed erkend. Maar uit onderzoek van promovenda Anita Huis blijkt dat nog steeds zon’ 80% van de protocollen voor handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen niet goed worden nageleefd.

Waarom deze kloof tussen intentie en implementatie? In een column uit 2013 opperde Ben Tiggelaar een aantal verklaringen. Het is druk. We worden afgeleid. Andere mensen doen het ook niet. Het duurt nog zo lang voordat we de gevolgen van onze acties zien.

Artsen zijn zeker niet uniek in hun weerstand. Ook het recept voor een solide financiële toekomst is wetenschappelijk goed doortimmerd: schrijf je doelstellingen op, beleg in een breed gespreide portefeuille die daar bij past, stort regelmatig bij en morrel er verder zo weinig mogelijk aan. Maar ook hier staan vaak praktische zaken en afleidingen een slagvaardige implementatie in de weg.

Neem daarom deze kerst eens (samen) de tijd om uit te vinden wat echt belangrijk voor je is in het leven. Wat wil je met je vermogen bereiken? Bespreek dit direct na de vakantie met je financiële vertrouwenspersoon en vertaal het in een concreet plan. Semmelweis heeft bewezen dat de crux soms in kleine stappen zit. Maar je moet ze wel nemen.

We wensen je veel financiële rust in het nieuwe jaar,

Marius en Jolmer

Deze column werd in december in 'Effect' gepubliceerd. Effect is het tijdschrift van de VEB (Vereniging van Effectenbezitters), waarin wij maandelijks een column schrijven.